De DBA (Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties) bepaalt hoe de samenwerking tussen jou als zzp’er en je opdrachtgever beoordeeld wordt door de Belastingdienst. Maar hoe werkt dat in de praktijk?
In dit artikel leggen we uit hoe de DBA in de dagelijkse praktijk van zzp’ers werkt, wat er beoordeeld wordt en hoe je zorgt dat jij veilig zit.
Hoe werkt de DBA voor zzp’ers in de praktijk?
- De Belastingdienst beoordeelt de feitelijke werkwijze, niet de papieren afspraken.
- Drie kernvragen: gezag, persoonlijke arbeidsplicht, loon.
- Meerdere opdrachtgevers helpen aantonen dat je echt zelfstandig bent.
- Modelovereenkomsten geven opdrachtgevers meer zekerheid.
- Handhaving is in 2025 volledig hervat.
De drie kernvragen die de DBA voor zzp’ers bepalen
De Belastingdienst beantwoordt drie kernvragen bij elke arbeidsrelatie: Is er sprake van gezag (mag de opdrachtgever jou instructies geven)? Is er een persoonlijke arbeidsplicht (moet jij het werk zelf doen, kun je niet vervangen worden)? Is er loon (een vaste betaling ongeacht je resultaat)?
Als de Belastingdienst op alle drie ‘ja’ antwoordt, is er sprake van een dienstbetrekking. Als op sommige vragen ‘nee’ van toepassing is, is er ruimte voor een zzp-constructie. In de praktijk is het zelden zwart-wit; het gaat om een totaalbeoordeling.
Hoe bescherm jij je positie als zzp’er onder de DBA?
Zorg voor meerdere opdrachtgevers. Een zzp’er met vijf klanten is overtuigender dan iemand die jaar in jaar uit bij één opdrachtgever werkt. Loop financieel risico: investeer in eigen materiaal, ga aansprakelijkheidsrisico’s aan, lever op basis van resultaat.
Stel zelf je werkwijze bepaal. Als jij bepaalt hoe je iets aanpakt, wanneer je werkt en met welke tools, is de kans op een gezagsverhouding kleiner. Leg dit vast in je overeenkomst en zorg dat de praktijk overeenkomt met wat er op papier staat.
Modelovereenkomst: wanneer heb je die nodig als zzp’er?
Een modelovereenkomst is een contract dat de Belastingdienst heeft goedgekeurd als passend bij een zzp-relatie. Het geeft jou en je opdrachtgever zekerheid: als jullie werken volgens de afspraken in de overeenkomst, loop je minder risico op een naheffing.
Je hebt een modelovereenkomst het meest nodig bij langdurige opdrachten bij één opdrachtgever. Bij korte opdrachten of gevarieerd werk is het minder urgent, maar altijd verstandig om schriftelijke afspraken te maken over de wijze van samenwerking.
Veelgestelde vragen over DBA zzp hoe werkt het
Is de DBA van toepassing op alle zzp’ers?
Ja, de DBA geldt voor alle zzp’ers die werken voor opdrachtgevers. Of je nu een maand of een jaar voor iemand werkt: de Belastingdienst beoordeelt altijd of er sprake is van een echte zelfstandige arbeidsrelatie.
Wanneer is er zeker geen sprake van een dienstbetrekking onder de DBA?
Als je voor meerdere opdrachtgevers werkt, je eigen materiaal en methode gebruikt, financieel risico loopt en niet verplicht bent het werk persoonlijk te doen, is de kans op een dienstbetrekking klein.
Moet ik als zzp’er altijd een modelovereenkomst gebruiken?
Nee, het is niet verplicht. Maar voor langdurige opdrachten bij één opdrachtgever is het sterk aan te raden. Het geeft beide partijen zekerheid over de fiscale behandeling.
Wat is het risico als ik geen modelovereenkomst gebruik als zzp’er?
Zonder modelovereenkomst heb je minder bewijs dat de samenwerking past bij een zzp-relatie. Bij een controle moet je dan meer uitleggen. Het vergroot het risico, maar garandeert op zichzelf geen probleem.
